Mu’înü’l Mürîd’de isim yapma ekleri (II): fiilden isim yapanlar

Bu çalışmada Harezm Türkçesinin dil özelliklerini içinde barındıran ve 1313 tarihinde İslâm tarafından yazılmış Mu’înü’l Mürîd adlı eserde fiilden isim yapma ekleri incelenmiştir. Pek hacimli olmayan ve 407 dörtlükten oluşan, dinî-tasavvufî öğretilerin yer aldığı eserde fiilden isim yapma ekleri fişleme yöntemiyle belirlenmiş ve tasnif edilerek betimsel bir bakışla derinlemesine incelenmiş ve bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Türklerin geniş kitleler halinde İslam dinine yöneldikten sonra insanların dinî konulara yoğunlaşma isteğini ve yeni kavramları karşılama, dinî öğretileri insanlara kolayca anlatma sorumluluğu üstlenen Harezm Türkçesi; dönem olarak Türk dilinin engin ifade gücü ve işleyen sisteminin ortaya konduğu bir dönemdir. Yeni kavramların dile yerleştiği bu dönem, eklerin ve kelimelerin belirlenerek günümüz kullanımlarına ve geçmiş şekillerine ışık tutması bakımından yine büyük bir önem taşımaktadır. Bu vesile ile eserdeki tüm fiilden isim yapma eklerinin işlev olarak kullanıldığı şekiller tespit edilerek çeşitli karşılaştırmalarda bulunmak ve Türkçenin hâlâ tartışılmakta olan konularından yapım eklerine, eserde işlendiği şekliyle farklı bir bakış açısı sunabilmek amaçlanmıştır. Tespit edilen eklerin Eski Türkçe ve günümüzdeki özellikleri ile Harezm dönemi özellikleri arasında çeşitli kıyaslamalarda bulunmak ve Türkçenin ekler vasıtasıyla canlı, işler hâlini ve zenginliğini ortaya koymak hedeflenmiştir.